تکنولوژی‌های جدید درمانی، مسائل اخلاقی، فقهی و حقوقی بسیاری را به دنبال دارد. روش‌های پیشرفته کمک باروری طی سال‌های ورود خود به عرصه پزشکی، باعث سوالات حقوقی بسیاری شده که اکثر آنها جواب مشخصی نداشته و نیاز به تحقیق و تفحص دارند

مسلم خلفی *

چکیده

اهدای جنین جدا از روایی یا ناروایی آن, واجد آثاری و پیامدهای حقوقی بوده که صاحب نظران را به موافقت و مخالفت سوق داده است. در سال 1382 قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور با پنج ماده به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. این قانون گرچه در زمان خود بسیار راه‌گشا و مفید بود، اما با توجه به نگارش مختصر آن، نواقصی دارد. از جمله وضعیت نسب طفل متولد از اهدای جنین مشخص نشده است. این نوشتار به پیامدهای حقوقی متحمل بر طفل حاصل از اهدای جنین از جمله نسب، ارث، نکاح، نفقه، حضانت و تابعیت پرداخته و در انتها پیشنهادهایی مطابق نظریه برگزیدة «اراده و اعراض» ارائه شده است.

واژگان کلیدی

اهدای جنین، نسب، ارث، نکاح، نفقه، حضانت، تابعیت.

در شماره قبل بیان شد که یکی از شیوه‌های درمان نازایی، «اهدای جنین» است که در آن اسپرم مرد و تخمک زن را در آزمایشگاه تلقیح نموده و بعد از تقسیمات اولیه، یعنی چهار تا پنج روز بعد، جنین حاصل را به رحم زن متقاضی منتقل می‌کنند. در مورد اهدای جنین سه نظر ارائه شد: حرمت مطلق؛ جواز مطلق و تفکیک (یعنی جواز در صورت استفاده از سلول جنسی زوجین و عدم جواز در صورت استفاده از سلول جنسی غیر زوجین) و نظریة جواز مطلق اهدای جنین به عنوان برآیند آن مقاله انتخاب گردید. همچنین موضوعاتی مانند فرایند، تاریخچه و ماهیت اهدای جنین مورد بررسی قرار گرفت.

اهدای جنین یکی از انواع تلقیح مصنوعی است که در این روش جنین به رحم زن متقاضی منتقل می‌شود؛ با این هدف که طفل متولد شده به دریافت‌کنندگان جنین نسبت داده شود. با توجه به اثبات و جواز اصل اهدای جنین در قسمت اول، در این نوشتار، آثار حقوقی اهدای جنین مورد بررسی قرار می‌گیرد و سپس با نگرشی به قانون نحوة اهدای جنین به زوجین نابارور، زوایای پنهان و آشکار این قانون روشن تر خواهد شد.

نویسنده : مسلم خلفی*

چکیده:

یکی از شیوه‌های درمان نازایی، «اهدای جنین» است که در آن اسپرم مرد و تخمک زن را در آزمایشگاه تلقیح نموده و بعد از تقسیمات اولیه،یعنی چهار تا پنج روز بعد، جنین حاصل را به رحم زن متقاضی منتقل می‌کنند. در مورد اهدای جنین سه نظر مطرح است: حرمت مطلق؛ جواز مطلق و تفکیک (یعنی جواز در صورت استفاده از سلول جنسی زوجین و عدم جواز در صورت استفاده از سلول جنسی غیر زوجین). در نوشتار حاضر ابتدا موضوعاتی چون فرایند، تاریخچه و ماهیت اهدای جنین مطرح گردیده، سپس نظریه­ی حرمت مطلق اهدای جنین و نظریه­ی تفکیک مورد نقد و بررسی واقع شده و در انتها مستند به دلایلی نظریه­ی جواز مطلق اهدای جنین به عنوان برآیند مقاله برگزیده شده است.

کلید واژه:

اهدای جنین، اهدای تخمک، اهدای اسپرم، استمتاع،استیلاد، زوجین.