تقریرات درس دوره دکتری
حقوق جزا در مدرسه عالی شهید مطهری
حضرت آیه الله سید محمد حسن مرعشی شوشتری

مقدمه
یکی از مباحث مهم معارف اسلامی توبه می باشد توبه عمری همپای عمر انسان دارد زیرا زندگی حضرت آدم در زمین با آغاز میشود و پیامبران مانند ابراهیم, اسماعیل , یونس , موسی و پیامبر بزرگ اسلام صلی الله علیه و آله و سلم همواره در حال توبه بوده اند. از دیدگاه قرآن نیز توبه جایگاه ویژه ای دارد و در آیات متعددی به آن اشاره شده است به گونه ای که واژه و مشتقات آن نود و دوباره کلمه استغفار و مشتقات آن چهل و پنج مرتبه ذکر شده است و در آیات متعدد دیگری نیز بدون ذکر این واژه ها به این مساله اشاره شده است.

بسم الله الرحمن الرحیم

لطف الله اتابکی
مرحوم راغب در مفردات می گوید (التوب ترک الذنب علی اجمل الوجوه و هو ابلغ وجوه الاعتذار) توب ترک گناه به بهترین وجه و آن رساترین و گویاترین شکل از اشکال مختلف پوزش خواهی است.
قانونگذار در مواد 98 و137و156و162و بند 5 ماده 217 به ترتیب توبه زنا کار و شرابخوار و مرتکبین لواط و مساحقه و سارق را بشرطی که قبل از ادای شهادت شهود صورت پذیرد مسقط حد دانسته است و در ماده 211 میگوید: هرگاه محارب و مفسد فی الارض قبل از دستگیری توبه کند حد ساقط میشود و اگر بعد از دستگیری توبه کند حد ساقط نمیشود.
توجه به این مواد نشان می دهد که قانونگذار به حقیقت توبه عنایت داشته است و آن را نوعی بازگشت با اختیار می داند.
قبل از ورود در اصل مبحث نگاهی به فلسفه مجازات در اجتماعات بشری می افکنیم و در پاسخ به اینکه چرا مجرم مجازات می شود؟